جهش نرخ ارز فقط زیر سر تورم نیست؛ کاهش درآمدهای ارزی بازار را تحت فشار گذاشت
به گزارش قاب خبر: بازار ارز در هفته‌های اخیر با نوساناتی مواجه شده که فراتر از تغییرات معمول بوده و بار دیگر نگرانی‌ها درباره ارزش پول ملی، منابع ارزی و توان سیاست‌گذار برای کنترل بازار را افزایش داده است.
در شرایطی که اقتصاد ایران همزمان با تورم بالا، تحریم‌های بانکی، محدودیت‌های تجاری و دشواری در صادرات و بازگشت ارز مواجه است، کاهش عرضه ارز می‌تواند فاصله میان عرضه و تقاضا را افزایش داده و به رشد بیشتر نرخ ارز منجر شود.
محمدتقی فیاضی، کارشناس اقتصادی، با اشاره به عوامل مؤثر بر افزایش نرخ ارز اظهار کرد: ریشه اصلی افزایش نرخ ارز، کاهش ارزش پول ملی است. در حال حاضر تورم نقطه‌به‌نقطه بیش از ۸۰ درصد است و در برخی اقلام نیز به ارقام سه‌رقمی رسیده که نشان‌دهنده تضعیف ارزش پول ملی است.
وی افزود: تورم یکی از عوامل اصلی و بنیادین افزایش نرخ ارز است، اما با توجه به سرعت رشد نرخ ارز، نمی‌توان جهش اخیر را تنها با این عامل توضیح داد و باید عوامل دیگری را نیز در نظر گرفت.
فیاضی ادامه داد: اگر فرض کنیم تورم کل سال معادل رشد نرخ دلار باشد و نرخ دلار را در ابتدای سال ۱۵۰ هزار تومان در نظر بگیریم، در پایان سال باید به حدود ۳۰۰ هزار تومان برسد؛ اما با توجه به روند فعلی، ممکن است بازار حتی زودتر به این محدوده برسد. بنابراین، علاوه بر تورم، عوامل دیگری نیز در افزایش نرخ ارز نقش دارند.
کاهش صادرات نفت، فشار مضاعف بر بازار ارز
این کارشناس اقتصادی، محدودیت‌های ایجادشده در مسیر صادرات نفت و تجارت خارجی را از مهم‌ترین عوامل تشدید نوسانات اخیر دانست و گفت: محدودیت‌های ایجادشده در تجارت خارجی و روند فعالیت بنادر کشور بر جریان صادرات و ورود ارز تأثیر گذاشته است.
وی با اشاره به نقش درآمدهای نفتی در تأمین ارز کشور اظهار کرد: صادرات نفت یکی از مهم‌ترین منابع درآمد ارزی ایران است و کاهش آن به معنای کاهش ورود ارز به اقتصاد خواهد بود.
فیاضی افزود: دولت بزرگ‌ترین صادرکننده و یکی از مهم‌ترین تأمین‌کنندگان ارز در اقتصاد ایران است. بنابراین وقتی تقاضای ارز در بازار وجود دارد اما ورود ارز کاهش پیدا می‌کند، عدم تعادل میان عرضه و تقاضا تشدید شده و نرخ ارز افزایش می‌یابد.
وی با بیان اینکه شرایط فعلی بازار ارز تحت تأثیر مجموعه‌ای از عوامل قرار دارد، گفت: بخش مهمی از نوسانات اخیر را باید در اتفاقاتی که در حوزه صادرات نفت، تجارت خارجی و ورود ارز به کشور رخ داده است، جست‌وجو کرد.
دست بانک مرکزی برای مدیریت بازار بسته‌تر شده است
فیاضی درباره امکان مدیریت شرایط موجود گفت: مدیریت این وضعیت دشوار است؛ زیرا یکی از مهم‌ترین ابزارهای بانک مرکزی برای کنترل بازار، دسترسی به منابع ارزی کافی است و در شرایط فعلی تأمین این میزان ارز با دشواری مواجه شده است.
وی در عین حال افزود: دولت می‌تواند روی موضوعاتی مانند کسری بودجه و کاهش هزینه‌ها تمرکز کند، اما به دلیل گستردگی بدنه دولت و وابستگی دستگاه‌های متعدد به بودجه عمومی، اجرای سیاست کاهش هزینه‌ها نیز با محدودیت‌هایی مواجه است.
این کارشناس اقتصادی ادامه داد: اگر دولت بخواهد برخی فعالیت‌ها را متوقف کند، ممکن است این اقدام به افزایش بیکاری منجر شود و به همین دلیل، دست دولت برای کاهش هزینه‌ها نیز کاملاً باز نیست.
فیاضی با تأکید بر نقش تورم و کسری بودجه در بازار ارز اظهار کرد: این دو عامل همچنان از عوامل اصلی شکل‌گیری نوسانات ارزی هستند، اما رشد نرخ ارز بیش از سطح معمول نشان می‌دهد که عوامل دیگری نیز در این روند دخالت دارند.
تحریم، مشکل بازگشت ارز صادراتی را تشدید کرده است
وی درباره کاهش منابع ارزی کشور گفت: مهم‌ترین منبع درآمد ارزی ایران صادرات نفت است که اکنون با محدودیت مواجه شده است. در کنار نفت، محصولات پتروشیمی، فولادی و سیمانی نیز از منابع مهم ارزآوری کشور محسوب می‌شوند.
فیاضی افزود: بسیاری از صنایع صادرات‌محور، به‌ویژه پتروشیمی و فولاد، پیش از این نیز به دلیل تحریم‌ها با مشکلاتی در صادرات مواجه بودند. تحریم‌های بانکی نیز بازگشت ارز حاصل از صادرات را دشوار کرده بود و اکنون محدودیت‌های جدید در تجارت خارجی به این مشکلات اضافه شده است.
وی تأکید کرد: بخش عمده منابع ارزی کشور از نفت، فرآورده‌های نفتی و محصولات پتروشیمی تأمین می‌شود و همه این بخش‌ها با محدودیت و اختلال مواجه شده‌اند. ظرفیت سایر بخش‌ها نیز به اندازه‌ای نیست که بتواند کاهش درآمدهای ارزی این بخش‌ها را به‌طور کامل جبران کند.
دولت باید مصارف خود را به حداقل برساند
این کارشناس اقتصادی درباره مهم‌ترین اقدام دولت برای مدیریت شرایط موجود گفت: مهم‌ترین اقدام این است که دولت تا حد امکان به منابع بانک مرکزی متوسل نشود و مصارف خود را کاهش دهد.
وی افزود: دولت باید پرداخت‌های خود را محدود کرده و منابع موجود را به ضروری‌ترین هزینه‌ها، از جمله پرداخت حقوق و دستمزد، اختصاص دهد. در شرایط فعلی باید شاهد حداکثر کاهش در مصارف دولت باشیم تا فشار بیشتری بر منابع پولی و ارزی وارد نشود.
فیاضی در ادامه درباره افزایش تاب‌آوری اقتصاد ایران در برابر تحریم‌ها و محدودیت‌های تجاری اظهار کرد: برای نمونه می‌توان به روسیه اشاره کرد که چندین سال است درگیر جنگ با اوکراین است، اما توانسته شرایط ارزی خود را مدیریت کند.
وی با تأکید بر اینکه اقدامات مقطعی نمی‌تواند مشکلات بازار ارز را به‌صورت پایدار برطرف کند، گفت: مهم‌ترین مسئله این است که شرایط بی‌ثبات موجود پایان یابد و اقتصاد وارد یک وضعیت باثبات شود. پس از ایجاد ثبات، باید اصلاحات بنیادین در حوزه پولی، بودجه دولت و سایر بخش‌های اقتصاد دنبال شود.
این کارشناس اقتصادی در پایان اظهار کرد: در شرایطی که اقتصاد با محدودیت منابع ارزی، تحریم، اختلال در صادرات و فشارهای تورمی مواجه است، سیاست‌گذاری باید در کنار مدیریت کوتاه‌مدت بازار، به سمت اصلاحات اساسی در حوزه‌های پولی و بودجه‌ای حرکت کند؛ در غیر این صورت، حتی کنترل مقطعی بازار ارز نیز مانع بازگشت فشار بر نرخ ارز و تورم نخواهد شد.
ارسال دیدگاه
مجموع دیدگاهها : 0در انتظار بررسی : 0انتشار یافته : ۰