نمایش خانگی چگونه جای سینما را در سبد فرهنگی خانواده‌ها گرفت؟

به گزارش قاب خبر: مجتبی ترکارانی، دکترای جامعه‌شناسی دانشگاه تهران، درباره کاهش گرایش خانواده‌های ایرانی به سینما اظهار کرد: در گذشته سینما یکی از اصلی‌ترین راه‌های دسترسی مردم به فیلم بود، اما توسعه فناوری، اینترنت، گوشی‌های هوشمند و شبکه‌های اجتماعی، گزینه‌های متنوعی برای تماشای فیلم در اختیار مخاطبان قرار داده است.

وی افزود: افزایش تنوع محصولات فرهنگی و تغییر ذائقه مخاطبان موجب شده است افراد دیگر مانند گذشته به یک رسانه خاص وابسته نباشند و بتوانند متناسب با سلیقه و شرایط خود، محتوای مورد نظرشان را انتخاب کنند.

این پژوهشگر جامعه‌شناسی، تغییر ساختار اجتماعی و حرکت جامعه از جمع‌گرایی به سمت فردگرایی را نیز مؤثر دانست و گفت: افراد امروز بخش بیشتری از اوقات فراغت خود را به شکل فردی یا در جمع‌های کوچک دوستانه سپری می‌کنند و همین مسئله می‌تواند از جذابیت سینما به عنوان یک رسانه جمعی بکاهد.

ترکارانی با اشاره به تفاوت هزینه‌های سینما و نمایش خانگی بیان کرد: تماشای فیلم در خانه برای بسیاری از خانواده‌ها انتخابی کم‌هزینه‌تر و در دسترس‌تر است؛ چراکه مخاطب بدون پرداخت هزینه بلیت، رفت‌وآمد و سایر هزینه‌های جانبی می‌تواند فیلم مورد نظر خود را تماشا کند.

وی یکی دیگر از دلایل استقبال از نمایش خانگی را تنوع سوژه‌ها و نزدیک شدن برخی آثار به مسائل و سبک زندگی روزمره مردم عنوان کرد و گفت: کاهش برخی محدودیت‌ها در انتخاب موضوع، شخصیت‌ها و شیوه روایت باعث شده بخشی از مخاطبان احساس کنند آنچه در نمایش خانگی می‌بینند، به واقعیت جامعه نزدیک‌تر است.

این جامعه‌شناس البته یکی از ضعف‌های نمایش خانگی را تمرکز بیشتر بر زندگی و دغدغه‌های نسل جوان و طبقات متوسط و بالاتر دانست و افزود: برخی آثار با نمایش سبک‌های خاص زندگی، الگوهای مصرفی و رفتارهایی متفاوت با هنجارهای رسمی، تصویری محدود از جامعه ارائه می‌کنند.

ترکارانی درباره آینده سینما نیز گفت: با توجه به تغییر ذائقه مخاطبان و ظهور رقبای متعدد، بازگشت سینما به جایگاه گذشته دشوار است، اما می‌توان با تولید آثار خلاقانه‌تر و نزدیک‌تر به زندگی مردم، جایگاه آن را در میان رسانه‌های فرهنگی حفظ کرد.

وی تأکید کرد: سینما باید به یک رخداد فرهنگی تبدیل شود و در کنار نمایش فیلم، تجربه‌های اجتماعی و فرهنگی دیگری برای مخاطب ایجاد کند. برگزاری رویدادهای فرهنگی در سینماها و استفاده مؤثر از شبکه‌های اجتماعی برای معرفی آثار می‌تواند به جذب دوباره مخاطبان کمک کند.

این پژوهشگر جامعه‌شناسی خاطرنشان کرد: اگر سینما بتواند تجربه «با هم بودن» را تقویت کند، می‌تواند علاوه بر حفظ کارکرد فرهنگی خود، به کاهش انزوای اجتماعی و ایجاد ارتباط بیشتر میان خانواده‌ها و نسل‌های مختلف نیز کمک کند.