سالمندی فقط مراقبت نیست؛ ضرورت بازگشت سالمندان به متن جامعه

به گزارش قاب خبر: سید سعید حسینی‌زاده آرانی، به مناسبت روز جهانی سالمندان، با اشاره به ضرورت تغییر نگاه به این دوره از زندگی اظهار کرد: سالمندی بخشی طبیعی از چرخه زندگی است و نمی‌توان آن را صرفاً با کاهش توان جسمی یا افزایش نیاز به مراقبت تعریف کرد. کیفیت زندگی در این دوره، علاوه بر وضعیت جسمانی، تحت تأثیر شرایط خانوادگی، اقتصادی، فرهنگی و میزان ارتباط فرد با جامعه قرار دارد.

وی افزود: به همین دلیل، سالمندی موضوعی صرفاً فردی یا خانوادگی نیست و جامعه نیز در شکل‌گیری تجربه افراد از این دوره نقش دارد. نوع برخورد خانواده، محیط اجتماعی و نهادهای عمومی با سالمندان می‌تواند بر میزان استقلال و احساس تعلق آنان اثر بگذارد.

این استاد دانشگاه با اشاره به اهمیت نقش اجتماعی سالمندان بیان کرد: احساس تعلق و مفید بودن از نیازهای مهم این دوره است. زمانی که فرد سالمند به‌تدریج از شبکه‌های خانوادگی و اجتماعی فاصله می‌گیرد و نقش‌های پیشین خود را از دست می‌دهد، احتمال انزوا و کاهش کیفیت زندگی افزایش پیدا می‌کند.

حسینی‌زاده آرانی ادامه داد: برای جلوگیری از چنین وضعیتی، باید فرصت‌های واقعی برای حضور سالمندان در جامعه ایجاد شود. خانواده، محله، نهادهای اجتماعی و فضاهای عمومی می‌توانند با فراهم کردن زمینه ارتباط، گفت‌وگو و فعالیت مشترک، به تداوم حضور اجتماعی آنان کمک کنند.

وی با تأکید بر اینکه سیاست‌گذاری در حوزه سالمندی نباید تنها بر حمایت و مراقبت متمرکز باشد، گفت: با افزایش جمعیت سالمند، جامعه نیازمند برنامه‌هایی است که علاوه بر پاسخ‌گویی به نیازهای حمایتی، امکان مشارکت سالمندان را نیز فراهم کند. مناسب‌سازی محیط‌های شهری، تسهیل دسترسی به خدمات، توسعه برنامه‌های فرهنگی و اجتماعی، فراهم کردن فرصت‌های مشارکت و توجه به امنیت اقتصادی، از جمله اقداماتی است که می‌تواند زمینه سالمندی فعال را تقویت کند.

این استاد دانشگاه افزود: سالمندان تنها دریافت‌کنندگان خدمات نیستند؛ آنان تجربه، دانش و سرمایه اجتماعی ارزشمندی دارند که می‌تواند در خانواده و جامعه مورد استفاده قرار گیرد. بنابراین، نگاه به سالمندی باید از رویکرد صرفاً حمایتی فاصله بگیرد و ظرفیت‌های این گروه را نیز در نظر داشته باشد.

حسینی‌زاده آرانی با بیان اینکه کیفیت سالمندی حاصل مجموعه‌ای از عوامل است، تصریح کرد: نمی‌توان وضعیت سالمندان را فقط بر اساس سلامت جسمی سنجید. وضعیت اقتصادی، روابط خانوادگی، کیفیت ارتباطات اجتماعی، دسترسی به خدمات و امکان مشارکت در فعالیت‌های اجتماعی، همگی در تجربه افراد از سالمندی مؤثر هستند.

وی خاطرنشان کرد: تقویت روابط بین‌نسلی می‌تواند یکی از راه‌های مهم برای حفظ پیوند سالمندان با جامعه باشد. ارتباط میان نسل‌ها علاوه بر انتقال تجربه و دانش، می‌تواند از فاصله اجتماعی میان سالمندان و سایر گروه‌های سنی بکاهد و زمینه حضور فعال‌تر آنان را فراهم کند.

استادیار گروه علوم اجتماعی دانشگاه آیت‌الله‌العظمی بروجردی(ره) در پایان گفت: حمایت از خانواده‌ها، گسترش فرصت‌های مشارکت اجتماعی و تدوین سیاست‌هایی متناسب با نیازهای واقعی سالمندان می‌تواند شرایطی ایجاد کند که افراد در سال‌های سالمندی نیز از استقلال نسبی، ارتباط مستمر با جامعه و احساس حضور و اثرگذاری برخوردار باشند.

به گفته وی، سالمندی فعال زمانی محقق می‌شود که سالمند نه به‌عنوان فردی صرفاً نیازمند مراقبت، بلکه به‌عنوان عضوی از جامعه با تجربه، توانایی و ظرفیت مشارکت دیده شود.