بستر ۳ تالاب لرستان مشخص شد؛ احیای تالاب‌ها در گرو تأمین حق‌آبه

به گزارش قاب خبر: وضعیت تالاب‌های لرستان طی دهه‌های اخیر تحت تأثیر عواملی همچون تغییر کاربری اراضی، تصرفات، ایجاد زهکش، برداشت‌های غیرمجاز و کاهش منابع آبی قرار گرفته است؛ شرایطی که به گفته کارشناسان و مسئولان، تعیین دقیق بستر و حریم تالاب‌ها و اجرای تکالیف قانونی دستگاه‌های متولی می‌تواند نقش مهمی در حفاظت و احیای این زیست‌بوم‌ها داشته باشد.

مدیر دفتر مهندسی رودخانه‌های شرکت آب منطقه‌ای لرستان در گفت‌وگو با خبرنگار فارس، با اشاره به قانون حفاظت، احیا و مدیریت تالاب‌های کشور مصوب سال ۱۳۹۶ اظهار کرد: بر اساس ماده یک این قانون، هرگونه بهره‌برداری و اقدامی که منجر به تخریب و آلودگی غیرقابل جبران تالاب‌ها شود، ممنوع است و تشخیص تخریب و آلودگی غیرقابل جبران نیز بر عهده سازمان حفاظت محیط زیست است.

بهزاد جوادی افزود: مطابق قانون، سازمان حفاظت محیط زیست مکلف است نیاز آبی زیست‌محیطی تالاب‌ها را تعیین کند و وزارت نیرو نیز موظف است با تدوین و اجرای برنامه‌ای مدون، نسبت به تخصیص و تأمین این نیاز آبی اقدام کند.

وی تصریح کرد: بنابراین در موضوع حق‌آبه تالاب‌ها، ابتدا باید نیاز آبی زیست‌محیطی هر تالاب از سوی سازمان حفاظت محیط زیست تعیین و به‌صورت رسمی اعلام شود تا بر مبنای آن، برنامه تأمین و تخصیص آب تدوین شود.

مسئولیت حفاظت از تالاب‌ها با سازمان محیط زیست است

مدیر دفتر مهندسی رودخانه‌های شرکت آب منطقه‌ای لرستان با اشاره به اختلافات گذشته میان وزارت نیرو و سازمان حفاظت محیط زیست درباره مسئولیت حفاظت از تالاب‌ها گفت: در پی این اختلافات، معاونت حقوقی رئیس‌جمهور در حکمی، دستگاه اجرایی مسئول حفاظت از تالاب‌ها و نماینده دولت در اعمال حقوق مالکیت تالاب‌ها را مشخص کرد.

جوادی بیان کرد: بر اساس این حکم و مستندات قانونی مربوط، مسئولیت حفاظت از تالاب‌ها بر عهده سازمان حفاظت محیط زیست است.

وی افزود: وظایف وزارت نیرو و شرکت‌های آب منطقه‌ای نیز در این زمینه مشخص است و شرکت آب منطقه‌ای موظف است حد بستر تالاب‌ها و دریاچه‌ها را بر اساس ضوابط و نشریات فنی مربوط تعیین کند.

بلمک پلدختر؛ بستر ۲۰۶ هکتاری بر اساس مطالعات فنی

جوادی درباره وضعیت تالاب گوری بلمک پلدختر اظهار کرد: بر اساس مطالعات انجام‌شده و با توجه به بیشترین پهنه آبی مشاهده‌شده در این تالاب در زمان سیلاب سال ۱۳۹۸، مساحت بستر تالاب گوری بلمک حدود ۲۰۶ هکتار محاسبه شده و نقشه مربوط نیز در اختیار سازمان حفاظت محیط زیست قرار گرفته است.

وی با اشاره به فصلی بودن تالاب بلمک افزود: این تالاب به‌طور طبیعی در برخی دوره‌ها خشک می‌شود، اما تعیین بستر آن بر اساس ضوابط فنی و آخرین نقطه پیشروی آب انجام شده است.

مدیر دفتر مهندسی رودخانه‌های شرکت آب منطقه‌ای لرستان یکی از چالش‌های این تالاب را اقدامات و تغییرات ایجادشده در اطراف آن طی سال‌های گذشته دانست و گفت: در گذشته مجوزهایی برای ایجاد موتور تلمبه و ایستگاه‌های پمپاژ و همچنین بهره‌برداری کشاورزی صادر شده و در دهه‌های گذشته نیز برای بخشی از اراضی منطقه اسناد کشاورزی صادر شده است.

جوادی ادامه داد: ایجاد زهکش در اطراف تالاب نیز از دیگر عواملی بوده که در دوره‌هایی موجب تخلیه آب تالاب و انتقال آن به اراضی پایین‌دست شده است.

وی افزود: در سال‌های گذشته و پس از بارندگی‌های شدید، به دلیل قرار گرفتن تالاب در مسیر محور پلدختر به سمت اهواز، آب‌گرفتگی و افزایش حجم آب تالاب مشکلاتی برای تردد ایجاد می‌کرد که در همین راستا اقداماتی برای تخلیه آب انجام شده است.

بیشه‌دالان؛ بستر ۲۷۸ هکتاری در برابر وسعت تاریخی ۴۹۰ هکتار

مدیر دفتر مهندسی رودخانه‌های شرکت آب منطقه‌ای لرستان درباره تالاب بیشه‌دالان بروجرد نیز اظهار کرد: مطالعات این تالاب از سال ۱۳۹۶ در دستور کار قرار گرفت و بررسی‌های مختلفی از جمله جمع‌آوری و صحت‌سنجی اطلاعات، تهیه نقشه‌های هوایی و مطالعات تخصصی در حوزه‌های هواشناسی، هیدرولوژی، هیدرودینامیک، رسوب، اکولوژی و کاربری اراضی انجام شد.

وی با بیان اینکه تالاب بیشه‌دالان در حدود ۱۵ کیلومتری جنوب‌شرقی بروجرد قرار دارد، گفت: این تالاب یکی از زیست‌بوم‌های مهم استان است و پوشش گیاهی و گونه‌های متنوع پرندگان در آن وجود دارد.

جوادی افزود: بر اساس مطالعات انجام‌شده، مساحت تالاب در گذشته حدود ۴۹۰ هکتار عنوان شده بود، اما بر اساس آخرین بررسی‌ها و ضوابط تعیین بستر، مساحت بستر فعلی تالاب حدود ۲۷۸ هکتار تعیین شده است.

وی ایجاد زهکش و دخالت در مسیر طبیعی خروج آب را از جمله مشکلات تالاب بیشه‌دالان دانست و گفت: این موضوع در کنار سایر عوامل، بر وضعیت آبی تالاب تأثیر گذاشته است.

### تالاب تنور دورود در معرض تغییر کاربری

جوادی درباره تالاب تنور در شهرستان دورود نیز اظهار کرد: این تالاب در حدود ۸ کیلومتری دورود قرار دارد و در گذشته وسعت بیشتری داشته، اما از اوایل دهه ۸۰ به‌دلیل تغییر کاربری و توسعه فعالیت‌های کشاورزی، بخش‌هایی از آن تحت تأثیر قرار گرفته است.

وی افزود: در محدوده تالاب تنور طی سال‌های گذشته فعالیت‌های کشاورزی و حتی ایجاد استخرهای پرورش ماهی انجام شده و قطع پوشش گیاهی و سایر مداخلات نیز بر وضعیت تالاب اثر گذاشته است.

مدیر دفتر مهندسی رودخانه‌های شرکت آب منطقه‌ای لرستان تصریح کرد: در برخی نقاط، برداشت آب و حفر چاه نیز بر شرایط تالاب اثرگذار بوده است؛ با این حال، همچنان گونه‌های مختلف پرندگان در محدوده تالاب مشاهده می‌شوند و این منطقه از نظر زیست‌محیطی اهمیت دارد.

جوادی خاطرنشان کرد: در محدوده پایین‌دست تالاب نیز روستاهایی از جمله یوسف‌آباد و امیرآباد قرار دارند و تغییر کاربری اراضی در اطراف تالاب، یکی از عوامل تهدیدکننده شرایط طبیعی آن محسوب می‌شود.

تعیین نیاز آبی؛ نخستین گام برای احیای تالاب‌ها

وی در پایان تأکید کرد: حفاظت و احیای تالاب‌ها نیازمند همکاری دستگاه‌های متولی و مشارکت مردم است و نمی‌توان این موضوع را صرفاً با اقدامات یک دستگاه دنبال کرد.

مدیر دفتر مهندسی رودخانه‌های شرکت آب منطقه‌ای لرستان گفت: برای برنامه‌ریزی و تأمین حق‌آبه تالاب‌ها، ابتدا باید نیاز آبی زیست‌محیطی هر تالاب توسط سازمان حفاظت محیط زیست تعیین و به‌صورت رسمی اعلام شود تا وزارت نیرو نیز بر اساس آن نسبت به برنامه‌ریزی برای تأمین و تخصیص آب اقدام کند.