وقتی خستگی عادی نیست؛ کمبود آهن چگونه سلامت زنان را تهدید می‌کند؟

به گزارش قاب خبر: آهن یکی از عناصر ضروری برای ادامه فعالیت طبیعی بدن است و نقش مهمی در ساخت هموگلوبین دارد؛ ماده‌ای که وظیفه انتقال اکسیژن در خون را بر عهده دارد. زمانی که ذخایر آهن کاهش پیدا می‌کند، تولید هموگلوبین نیز ممکن است تحت تأثیر قرار گیرد و در نهایت علائم کم‌خونی ظاهر شود.

چرا زنان بیشتر در معرض کمبود آهن هستند؟

قاعدگی یکی از مهم‌ترین دلایل از دست رفتن آهن در زنان است. زنانی که خونریزی‌های شدید یا طولانی دارند، در صورت تأمین نکردن آهن مورد نیاز بدن، ممکن است به‌تدریج با کاهش ذخایر آهن مواجه شوند.

بارداری نیز نیاز بدن به آهن را افزایش می‌دهد. در این دوران، آهن برای تأمین نیازهای مادر، رشد جنین و تشکیل جفت ضروری است. اگر دریافت آهن کافی نباشد، احتمال کم‌خونی افزایش پیدا می‌کند.

در دوران شیردهی نیز وضعیت تغذیه مادر اهمیت زیادی دارد؛ به‌خصوص اگر ذخایر آهن بدن پیش از بارداری پایین بوده باشد.

رژیم غذایی نامناسب؛ یکی از متهمان اصلی

یکی از دلایل کاهش ذخایر آهن، دریافت ناکافی این ماده معدنی از طریق غذاست. گوشت قرمز، مرغ، ماهی، حبوبات، عدس، لوبیا، سبزی‌های برگ سبز، مغزها و برخی غلات غنی‌شده از منابع غذایی آهن هستند.

افرادی که رژیم غذایی محدود دارند نیز باید برای تأمین آهن مورد نیاز بدن برنامه‌ریزی مناسبی داشته باشند. رژیم گیاهی به خودی خود باعث کمبود آهن نمی‌شود، اما انتخاب صحیح منابع غذایی و توجه به افزایش جذب آهن اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

همیشه مشکل از غذا نیست

در برخی افراد، حتی با دریافت مناسب آهن، بدن قادر به جذب کافی آن نیست. بیماری‌هایی مانند سلیاک و کرون، برخی مشکلات معده و روده، زخم معده و بعضی جراحی‌های گوارشی می‌توانند جذب آهن را کاهش دهند.

همچنین مصرف طولانی‌مدت برخی داروهای کاهش‌دهنده اسید معده ممکن است جذب آهن را تحت تأثیر قرار دهد. به همین دلیل، کمبود آهنی که با درمان معمول برطرف نمی‌شود، نیازمند بررسی دقیق علت زمینه‌ای است.

ریزش مو تنها یک مشکل زیبایی نیست

یکی از نشانه‌هایی که ممکن است زنان را متوجه کمبود آهن کند، ریزش مو است. کاهش ذخایر آهن می‌تواند چرخه طبیعی رشد مو را تحت تأثیر قرار دهد و موجب افزایش ریزش شود.

ناخن‌های نازک و شکننده نیز ممکن است از نشانه‌های کاهش شدید ذخایر آهن باشند. البته ریزش مو و تغییرات ناخن دلایل متعدد دیگری هم دارند و نمی‌توان تنها بر اساس این علائم، کمبود آهن را تشخیص داد.

خستگی، سرگیجه و تپش قلب را جدی بگیرید

کمبود آهن ممکن است ابتدا تنها با خستگی و بی‌حالی خود را نشان دهد؛ اما با تشدید کمبود، علائمی مانند ضعف، کاهش تمرکز، رنگ‌پریدگی، سرگیجه، تنگی نفس هنگام فعالیت و تپش قلب نیز ممکن است ایجاد شود.

سندروم پای بی‌قرار و «پیکا» نیز از علائم کمتر شناخته‌شده‌ای هستند که در برخی افراد مبتلا به کمبود آهن دیده می‌شوند. میل غیرطبیعی به خوردن یخ یا مواد غیرخوراکی مانند خاک و گچ، یکی از نمونه‌های پیکا است.

درمان فقط با قرص آهن نیست

تشخیص کمبود آهن باید با بررسی پزشکی و آزمایش‌های لازم انجام شود. مهم‌تر از آن، پیدا کردن علت کمبود است؛ زیرا ممکن است مشکل ناشی از خونریزی، تغذیه نامناسب، افزایش نیاز بدن یا اختلال در جذب آهن باشد.

مصرف مکمل آهن نیز بهتر است تنها با توصیه پزشک انجام شود. مصرف خودسرانه و طولانی‌مدت آهن می‌تواند عوارضی ایجاد کند و در برخی افراد حتی موجب دریافت بیش از نیاز بدن شود.

اصلاح رژیم غذایی در کنار درمان اهمیت دارد. مصرف منابع آهن همراه با مواد غذایی سرشار از ویتامین C مانند مرکبات، فلفل دلمه‌ای و آبلیمو می‌تواند به جذب بهتر آهن کمک کند.

در مقابل، چای و قهوه به دلیل ترکیباتی که دارند می‌توانند جذب آهن را کاهش دهند؛ بنابراین بهتر است بلافاصله همراه غذا یا نزدیک زمان مصرف مکمل آهن استفاده نشوند.

یک هشدار برای زنان

کمبود آهن مشکلی شایع است، اما نباید آن را عادی تلقی کرد. خستگی مداوم، ریزش مو، ضعف، کاهش تمرکز یا خونریزی شدید قاعدگی، به‌ویژه اگر برای مدت طولانی ادامه داشته باشند، ارزش بررسی پزشکی دارند.

توجه به تغذیه، شناسایی عوامل خطر و تشخیص به‌موقع می‌تواند مانع از تبدیل یک کمبود ساده به کم‌خونی و عوارض ناشی از آن شود؛ چراکه گاهی بدن پیش از آنکه مشکل جدی شود، با نشانه‌هایی ساده اما مهم هشدار می‌دهد.